Studiedagen

Koorplein – Gehouden studiedagen
In de maanden november en januari jl. zijn er twee studie- en ontmoetingsdagen geweest in Heeswijk. Koorplein Noord-Brabant organiseerde deze dagen in samenwerking met Stichting Maestro (Ramon van den Boom) en de deelnemers hebben toen kunnen ervaren wat de belangrijkste intentie is van Koorplein: het stimuleren van de kinder-, jeugd- en jongerenkoren, met name de kwaliteit van deze koren.
Belangrijk is het draagvlak van een kinder-/jeugdkoor. Is de dirigent de enige motor, of leeft het koor binnen de gemeenschap, is er een band met het basisonderwijs, functioneert het koor in een breed ondersteunde samenwerkingsvorm?

19 november 2016
Voor de ochtend van 19 november was de Vlaamse dirigent en pedagoog Marleen de Boo uitgenodigd. Marleen werkt al 25 jaar bij Waelrantkoren (www.waelrant.be) . Er zingen in de Antwerpse wijk Borgerhout 200 kinderen en jongeren in verschillende groepen, met een opbouwende indeling.
Op een bijzonder inspirerende en creatieve manier wist zij de deelnemers voorbeelden aan te reiken hoe je met kinderen van éénstemmig tot meerstemmig zingen kunt komen. Marleen had de beschikking over een voorbeeldgroep, bestaande uit veertien leden van Koorschool Senta uit de Bommelerwaard (www.koorschoolsenta.nl). Door allerlei speelse werkvormen – met klappen, stampen, lopen en vrije groepsindelingen – zongen de kinderen eigenlijk ongemerkt op een bepaald moment driestemmig. Als repertoire gebruikte Marleen onder andere een driestemmige zetting van het oude lied ‘Juffrouw, wilde de polka leren?’ en van een canon op een klankenreeks ‘Banuwa’. Het waren op zich hele simpele voorbeelden, maar de vindingrijke, stimulerende, positieve, blije wijze waarop Marleen het deed, maakte iedereen duidelijk dat dit dé manier is waarop je een kinderkoor moet leiden.
De aanpak sloeg ook bij de kinderen erg aan. Die waren unaniem enthousiast over de ochtend.
Ongemerkt waren er heel veel aspecten aan de orde gekomen zoals:
* Verschillende werkvormen om het luisteren te stimuleren (zonder goed luisteren geen meerstemmigheid).
* Puls en ritme (lastige inzetten werden niet benoemd, maar verstevigd door bijvoorbeeld een beweging).
* Bewustmaking van de structuur van de muziek (met hoeveel tellen rust begin je? Is deze zin hetzelfde of anders?).
* Harmonische training.
* Adembogen en muzikale bogen (door die ook weer te combineren met een gebaar).
* Stemvorming.
* Inzetten van je lijf, ter versterking van het zingen en ondersteuning van de muziek.
* Groepsdynamica (de verschillende speelse werkvormen versterken de band in de groep).
* Autonomie van de zangers (er waren veel momenten waarop ze zelf konden kiezen welk gedeelte van het lied of de canon ze wilden zingen).
Na de gezamenlijke lunch stelden de dirigenten zich (nogmaals) op de hoogte van het database-systeem van de bibliotheek en wierpen zij een blik in partituren en bundels.

14 januari 2017
10.00 uur Caro Kindt

Na een welkom door Ramon van den Boom begint onze eerste inleider Caro Kindt met een korte kennismakingsronde. Hieruit is op te maken dat men benieuwd is naar de manier waarop het Caro lukt om in Amsterdam 300 kinderen en jeugdigen wekelijks voor een koorzangopleiding te boeien. Het is Caro’s overtuiging dat dit alleen maar kan als men een degelijke scholing aanbiedt, met ouders die hiervoor op eenzelfde manier willen investeren als voor een kind dat pianoles volgt.
Nieuw Vocaal Amsterdam is een klassieke zangopleiding in koorvorm, voor kinderen en jongeren. Na vier jaar een Amsterdamse dependance van de Kinderkoor Academie Nederland geweest te zijn (Den Haag, Silvère van Lieshout), werd de organisatie in 2009 zelfstandig. NVA beoogt een zo breed mogelijke groep kinderen en jongeren uit Amsterdam en omstreken toegang te bieden tot kwalitatief hoogstaand onderwijs in gehoortraining, klassieke zangtechniek, repertoirekennis en podiumpresentatie.
Enige punten die in dit eerste gedeelte aan de orde komen:
1 Caro houdt geen auditie, geen schifting aan de poort. Iedereen is welkom. Er zijn veel brommers; deze worden door solfègedocenten (o.a. Eline Welle) apart genomen, 1 op 1; in bijna alle gevallen heeft dit resultaat.
2 De kinderen komen tweemaal per week naar de koorschool, eenmaal voor een repetitie, eenmaal voor een les solfège. Het lesgeld varieert van € 390,- tot .€ 890,- per jaar (dat hoogste tarief geldt voor een repetitie en twee lessen van telkens 40 minuten).
3 Thuis oefenen is onderdeel van de opleiding; elke dag 10 minuten voor zang en 10 minuten voor solfège. Het oefenboek en de stemvork gaan mee naar huis. Op een kaart wordt van dag tot dag aangetekend of en hoelang men geoefend heeft.
4 Instromen van nieuwe leerlingen kan in principe altijd, maar september en januari zijn de voorkeur- momenten. Uitgegaan wordt van minimaal 33 lesweken per jaar.
5 Het is het plan van Caro dat haar methode zal gaan bestaan uit:
– Toonkoffer, voor leerlingen leeftijd kleuters (Beginnend met ‘n huis, waarin ’n man woont met de naam ‘do’. Caro begint met het relatieve notennamensysteem, later gecombineerd met het absolute systeem).
– Kuiken, groep een tot en met drie.
– Nachtegaal, zes delen; er zijn nu vier delen gereed.
– Zangtechniek, door Oda Hochscheid (heeft indertijd de koorschool mee opgezet).
– Uil, muziekgeschiedenis.
6 Caro heeft ook enige jaren in Zoetermeer een koorschool geleid. Haar ervaring was daar dat de kinderen wel vooruit wilden (goed repertoire, solfège), maar de ouders niet. Daarom is ze er gestopt. In Amsterdam heeft ze veel geluk gehad en veel medewerking ondervonden.
7 Uit een filmimpressie blijkt de gedegenheid van de opleiding, met hoogtepunten als een optreden bij de inauguratie van Koning Willem-Alexander in 2013 en de opvoering van ‘Brundibár’ in 2014.
Na de pauze geeft Caro een demonstratie met vier jonge kinderen van de koorschool, met inzing- en solfègeoefeningen. Opvallend is het gemak waarmee deze kinderen de tonen treffen en daar heel zelfstandig, met hulp van een stemvork, mee omgaan.

13.30 uur Jim Gilloffo
Geboren in Chicago, studeerde Jim zang en directie aan de University of Illinois, aan De Paul University in Nigeria en aan het Conservatorium van Amsterdam.
Jim Gilloffo ontwikkelt koorprogramma’s en muziektheaterlessen voor kinderen en tieners. Na vele jaren voor de Muziekschool Amsterdam en de Amsterdamse Jeugd Theater School gewerkt te hebben, is hij nu dirigent van kinderkoor ‘ZingDing’ in Deventer.
1 Een effectieve dirigent is een voorwaarde voor een succesvol kinderkoor.
Een duidelijke, educatieve, zinvolle doelstelling bepaalt het succes van het koor.
– Duidelijke communicatie met de kinderen; noem ze met hun naam, wees nabij; het koor heeft een algemene ingang, er worden geen kinderen geweigerd.
– Verschillende talen, meerdere stijlen, meerstemmigheid.
– Basis van een goede zangtechniek, stemvorming, adem, resonantie, articulatie.
– Meerdere invalshoeken, cognitief, visueel, rond thema’s; ervaring met optredens.
– Sociale aspect, ontspanning, de kinderen uit de alledaagse sleur halen.
– Aansluiten bij de belevingswereld van de kinderen; plezier in het zingen.
2 Repertoire
Op basis van welke criteria maak je een keuze. Jim noemt en demonstreert voorbeelden uit verschillende bundels. Advies: breng veel variatie aan in het soort repertoire:
– Inzinglied, canon, echolied, arbeidslied, ritueellied.
– verhalend lied, met beweging, met dansen; improvisatie (spontaan een verhaal laten ontstaan).
3 Regie
Koorregie, gebarentaal, choreografie zijn nodig.
Uitgangspunt moet zijn: eerst het lied goed aanleren, dan pas de beweging.
Optredens moeten voor de kinderen een positieve ervaring zijn.
4 Motivatie
– van de kinderen: degelijke lesvoorbereiding, flexibel inspelen op de situatie (verjaardag, ’n zoemende bij, ’n regenboog trekt de aandacht).
– van de ouders: een binding met de ouders opbouwen, voortdurend informeren.
– van jezelf: ga naar workshops, festivals, lessen bij een goede docent, bezoek bibliotheken. Deze ontmoeting en ook die van 19 november 2016, dragen er hopelijk toe bij dat er weer een nieuw elan ontstaat voor het zingen door de jonge generatie.